Bao nhiêu tuổi được đi xe máy điện và xe đạp điện?

Theo Luật Giao thông đường bộ, người điều khiển xe đạp điện không bị giới hạn độ tuổi tối thiểu, trong khi câu hỏi bao nhiêu tuổi được đi xe máy điện có câu trả lời chính xác là từ đủ 16 tuổi trở lên. Học sinh tiểu học và trung học cơ sở dưới 16 tuổi chỉ được phép sử dụng xe đạp điện, hoàn toàn không được tự lái xe máy điện.

Sự khác biệt về độ tuổi xuất phát từ việc pháp luật xếp hai dòng phương tiện này vào hai nhóm hoàn toàn khác nhau. Việc hiểu rõ ranh giới kỹ thuật giữa hai loại xe giúp phụ huynh chọn đúng phương tiện hợp pháp và bảo đảm an toàn cho con em.

Quy định độ tuổi điều khiển xe đạp điện và xe máy điện

Khoản 1 Điều 60 Luật Giao thông đường bộ quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên được lái xe gắn máy có dung tích xi-lanh dưới 50 cm3 hoặc phương tiện chạy điện có công suất động cơ tương đương. Do xe máy điện được xếp vào nhóm xe gắn máy (phương tiện cơ giới đường bộ), người lái bắt buộc phải đáp ứng điều kiện từ đủ 16 tuổi, không bắt buộc có giấy phép lái xe nhưng phải nắm vững luật giao thông.

Ngược lại, xe đạp điện được định nghĩa là phương tiện giao thông thô sơ đường bộ theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 68:2013/BGTVT. Pháp luật hiện hành không đặt ra khung giới hạn độ tuổi tối thiểu đối với người đi xe thô sơ, nên học sinh ở bất kỳ lứa tuổi nào cũng có thể sử dụng xe đạp điện để đi học.

Cách phân biệt xe đạp điện và xe máy điện để tránh vi phạm

Nhiều phụ huynh và học sinh nhầm lẫn giữa hai loại xe này dẫn đến việc mua sai phương tiện hoặc bị cảnh sát giao thông xử lý vi phạm hành chính. Dưới đây là các tiêu chí kỹ thuật cụ thể theo quy chuẩn của Bộ Giao thông Vận tải:

Tiêu chí	Xe đạp điện	Xe máy điện
Phân loại phương tiện	Xe thô sơ	Xe gắn máy (xe cơ giới)
Bàn đạp trợ lực	Bắt buộc phải có, đạp được bình thường	Không có bàn đạp
Vận tốc thiết kế lớn nhất	Không quá 25 km/h	Không quá 50 km/h
Công suất động cơ điện	Không quá 250 W	Không quá 4 kW (4.000 W)
Độ tuổi tối thiểu của người lái	Không quy định	Từ đủ 16 tuổi trở lên
Đăng ký biển số	Không phải đăng ký biển số	Bắt buộc đăng ký và gắn biển số

Một số dòng xe trên thị trường được thiết kế bàn đạp giả nhằm qua mắt lực lượng chức năng. Nếu công suất động cơ trên 250 W hoặc vận tốc tối đa vượt quá 25 km/h, phương tiện vẫn bị xếp vào nhóm xe máy điện và người lái phải đủ 16 tuổi.

Mức xử phạt khi chưa đủ tuổi điều khiển xe máy điện

Hành vi chưa đủ 16 tuổi điều khiển xe máy điện bị xử lý theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP). Cụ thể, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) chịu hình thức phạt cảnh cáo, đồng thời phương tiện có thể bị tạm giữ hành chính để xác minh.

Trách nhiệm lớn hơn thuộc về người giao xe. Cha mẹ hoặc chủ phương tiện giao xe máy điện cho người chưa đủ điều kiện theo quy định điều khiển sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với cá nhân, hoặc từ 1.600.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với tổ chức.

Các quy định an toàn bắt buộc khi tham gia giao thông

Dù điều khiển xe đạp điện hay xe máy điện, người ngồi trên xe đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định đội mũ bảo hiểm có cài quai đúng quy cách theo quy chuẩn QCVN 2:2021/BKHCN. Việc không đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện hoặc xe máy điện đều bị xử phạt theo khung tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.

Học sinh khi tham gia giao thông cần chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ, không đi dàn hàng ba hàng bốn, không sử dụng ô che, điện thoại hoặc thiết bị âm thanh khác ngoài thiết bị trợ thính. Xe chạy bằng động cơ điện có khả năng tăng tốc êm và nhanh nhưng phát ra tiếng động rất nhỏ, dễ khiến các phương tiện khác khó nhận biết từ xa.

Khuyến nghị cho phụ huynh khi chọn xe cho học sinh

Phụ huynh cần căn cứ vào độ tuổi thực tế tính theo ngày tháng năm sinh của con thay vì tính theo khối lớp học. Học sinh học lớp 10 thường chưa đủ 16 tuổi ở học kỳ một, do đó nếu giao xe máy điện trong giai đoạn này vẫn cấu thành hành vi vi phạm pháp luật.

Khi chọn mua phương tiện, người mua nên kiểm tra kỹ Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường do Cục Đăng kiểm Việt Nam cấp để xác định chính xác phương tiện là xe đạp điện hay xe máy điện. Trước khi cho con tự điều khiển xe đến trường, gia đình cần rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống, quan sát gương chiếu hậu và kỹ năng giữ khoảng cách an toàn với các dòng xe lớn.