Giờ Mặt Trời Còn Được Gọi Là Gì? Kiến Thức Địa Lý

Giờ được tính dựa trên độ cao của Mặt Trời trong ngày được gọi là giờ Mặt Trời, hay giờ mặt trời còn được gọi là giờ địa phương. Đây là hệ thống thời gian xác định trực tiếp theo vị trí biểu kiến của Mặt Trời so với kinh tuyến tại vị trí người quan sát.

Nội dung dưới đây làm rõ khái niệm, cơ chế hoạt động và cách phân biệt giờ địa phương với hệ thống giờ múi đang áp dụng hiện nay.

Bản chất của giờ địa phương và cách xác định

Trái Đất có dạng hình cầu và tự quay quanh trục từ tây sang đông. Tại cùng một thời điểm, các điểm nằm trên những kinh tuyến khác nhau sẽ nhìn thấy Mặt Trời ở các độ cao khác nhau trên bầu trời. Do đó, mỗi kinh tuyến sở hữu một giờ riêng, gọi là giờ địa phương.

Thời điểm Mặt Trời đạt độ cao lớn nhất trên bầu trời (đi qua kinh tuyến của điểm quan sát) được quy ước là 12 giờ trưa, tức thời điểm chính ngọ. Từ mốc này, người ta chia ngày thành các khoảng thời gian trước trưa (buổi sáng khi Mặt Trời ở phía đông) và sau trưa (buổi chiều khi Mặt Trời lệch dần về phía tây).

Vì sao giờ múi ra đời thay thế giờ Mặt Trời trong đời sống?

Việc sử dụng trực tiếp giờ địa phương gây ra nhiều bất tiện khi xã hội hiện đại hình thành mạng lưới giao thông đường sắt và viễn thông liên vùng. Vì Trái Đất quay một vòng 360 độ mất 24 giờ, nên cứ chênh lệch 1 độ kinh tuyến thì thời gian đã lệch nhau 4 phút. Nếu mỗi thị trấn hoặc thành phố dùng một giờ riêng theo kinh tuyến của mình, việc điều hành lịch trình giao thông sẽ trở nên hỗn loạn.

Để giải quyết trở ngại này, hội nghị quốc tế đã chia bề mặt Trái Đất thành 24 múi giờ, mỗi múi rộng 15 độ kinh độ. Giờ múi lấy theo giờ địa phương của kinh tuyến trung tâm chạy qua múi đó, áp dụng đồng nhất cho toàn bộ khu vực thuộc múi.

Phân biệt giờ Mặt Trời và giờ múi chuẩn

Người học thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm thời gian này khi giải các bài tập Địa lý tự nhiên:

• Giờ Mặt Trời (giờ địa phương): Phụ thuộc tuyệt đối vào vị trí thiên văn thực tế của Mặt Trời tại kinh tuyến nơi đứng. Hai điểm cách nhau dù chỉ vài km theo phương đông – tây đã có giờ địa phương lệch nhau.
• Giờ múi (Zone Time): Là quy ước hành chính. Toàn bộ các địa điểm trong cùng múi giờ đều dùng chung một mốc thời gian, dù Mặt Trời có thể lên đỉnh đầu ở các điểm đó vào những phút khác nhau.

Việt Nam hiện nằm trọn vẹn trong múi giờ số 7 (kinh tuyến trung tâm là 105 độ Đông). Toàn bộ lãnh thổ thống nhất dùng chung giờ của múi số 7, trong khi giờ địa phương thực tế giữa điểm cực Đông và điểm cực Tây của nước ta có sự chênh lệch đáng kể.